ميهمان گرامي، به غول آباد خوش آمديد! | ايميل: گذر واژه: مرا به ياد بسپار براي يك ماه: وارد شدن: | قلعه
غول آباد / روزنامه ديواري
درباره يزد
وجه تسميه و نام هاي يزد

يزد در قديم نام هاي ديگري نيز داشته است. در زمان باستان تا انتهاي سلسله هخامنشيان با نام ايساتيس يا به زبان يوناني استيخاي شناخته مي شده كه به علت قرارگيري در تقاطع چهارراه باستاني ايران يعني شاهراه هاي پارس - خراسان و ري - كرمان حايز اهميت بوده است. پس از حمله اسكندر و رسيدن او به يزد و احتمالاً ساخت زندان يا اردوگاهي نظامي و ساكن كردن عده اي يوناني در يزد، نام آن به كثه تغيير پيدا مي كند. در تاريخ يزد، حمله اسكندر نقطه مهمي به حساب مي آيد به نحوي كه عده اي همنوا با تاريخ نويسان افسانه پرداز يوناني آغار بناي يزد را به دست اسكندر مي دانند. اينگونه است كه نام شهر كثه مي ماند تا زمان سلسله ساسانيان و مخصوصاً يزدگرد ها كه رابطه عميق و اساطيري اي بين شهر و خطه يزد با پادشاهان ساساني ايجاد مي شود و در اين دوران به نيت يزدان شهر تكميل و با نام يزد شناخته مي شود تا به امروز. ريشه واژه يزد را از يزدان به مفهوم پاك و مقدس و به معني ذات خداوند و يا از يشت و يزش يه معني ستايش و نيايش دانسته اند.

بالاي برگه
نكات جالب
شكسپير و شاعر يزدي

عشرت يزدي و عزت يزدي تخلص دو برادر شاعر و ورزشكار بوده كه در محله فهادان زندگي مي كرده اند. شعر عشرت يزدي در لندن، بالاي سردر خانه شكسپير با خط فارسي و كاشي ميبد نصب است؛ بدين مضمون:

مـقـصـد ز كــاخ و صــفـه و ايـوان نـگـاشتن
يـا كـاخ هـاي سـبــز و مـلـوكـانــه داشتن

دانـي كه چيست؟ آنكه به كام دل اندر آن
يك لـحـظـه دوستـي بـتـوان شـاد داشتن

علي مديري؛ كتاب تاريخ ورزش يزد

بالاي برگه
خاطرات
اجنه در جوي هرهر

جوي هرهر پايابي بوده كه شايد بيش از 60 پله مي خورده تا به آب مي رسيده اند. زمين فوقاني اين جوي مشرف بوده است بر گورستان بزرگ و قديمي يزد. اينچنين جويي با آن صدا و غرش آب و آن همه پله، آن هم در كنار يك چنين گورستاني، شب ها نقطه اي بوده است مخوف و ترسناك و محل تردد و اجتماع اشباح و اجنه. آقاي محمد رضا انتظاري مي گويد كه مرحوم حاج آقا وزيري -موسس كتابخانه وزيري- تعريف كرده كه يك شب، رنگرزي به جوي هرهر رفته بوده تا ريسمان هايش را كه رنگ كرده بوده است را در آنجا بشويد. وقتي از پله ها پايين مي رود، روشنايي و چراغ هايي به نظرش مي رسد و رفت و آمد و بزن و بكوب و شادي و شولولولو. رنگرز مانده بوده است كه چه كند؟ يكي مي گويد: رنگرز! تو ريسمانهايت را اينجا بگذار و برو؛ ما برايت خواهيم شست. رنگرز از خدا خواسته ريسمان ها را همانجا رها مي كند و پا به فرار مي گذارد. صبح روز بعد كه به سراغ جوي مي رود مي بيند كه تمام ريسمانش شسته و تميز در ميدان وسيعي كه بالاي جوي بوده، روي چوب ها پهن است.

حبيب مهرنيا؛ كتاب مظلومترين مزار يزد

بالاي برگه
موزه ها

موزه آب

تلفن: +98-351-6268340
آدرس: يزد، ميدان اميرچخماق، ابتداي خيابان قيام

موزه آب يزد در سال 1379 گشايش يافت. اين موزه محل مناسبي براي شناخت آثار و ابنيه تاريخي در زمينه هاي مختلف مربوط به آب است. در اين موزه لوازم مختلف حفر قنوات، ابزار و ادوات اندازه گيري حجم آب، وسايل تامين روشنايي در قنات، اسناد و مدارك خريد و فروش آب، وقف نامه هاي قديمي، كتابچه ميراب ها، اسناد توزيع آب، ظروف نگهداري و حمل آب و بسياري لوازم و اشياء ارزشمند ديگر در معرض ديد همگان قرار گرفته است. اين موزه در يكي از ارزشمند ترين آثار معماري سنتي يزد به نام خانه كلاهدوز ها واقع شده است.

بيشتر بخوانيد از اينجا.

بالاي برگه
واژه ها
جل

/jol/

كهنه، پارچه كهنه.

ايرج افشار؛ كتاب واژه نامه يزدي

بالاي برگه
محله ها

محله اميرچخماق

موقعيت: ضلع جنوبي ميدان امير چخماق
محلات مجاور: سرباز، خواجه خضر، نظركرده

نام اين محله ابتدا دهوك بوده است و پس از احداث مجموعه اميرچخماق توسط امير چخماق شامي از حكام يزد در زمان شاهرخ تيموري و همسرش ستي فاطمه در دهوك سفلي، به نام كنوني تغيير نام داد. اين مجموعه در قرن نهم هجري بنا گرديده است. اين محله در زمان تاسيس اين مسجد خارج از حصار يزد قرار داشته است. يزديان اين محله را ميرچخماق يا ميرچماق نيز مي خوانند. برخي از ابنيه شاخص تاريخي آنجا عبارتند از: مجموعه اميرچخماق، كاروانسراي ابوالقاسم، خانه رشتي ها، حمام سهل ابن علي، بقعه ستي فاطمه، كاروانسراي علي چي، آب انبار امير چخماق.


بالاي برگه
جانوران

يوزپلنگ آسيايي

نام علمي: Acinonyx jubatus venaticus

يوز داراي بدني كشيده، شكمي بالا، پوزه اي كوچك، دست و پاهايي بلند با پنجه هايي كند است. پوشش بدنش، نخودي رنگ با خالهاي سياه و گرد و كوچك است و داراي موهاي زبر و كوتاهي است. يوز به شيوه برخورد يك پا بر روي زمين در هر لحظه، مي‌تواند به سرعت 100 كيلومتر در ساعت برسد. تعداد بسيار اندكي از آنها در جهان و همه نيز در ايران وجود دارند كه استان يزد از مناطق عمده زيستگاه هاي آنهاست و به شدت تحت حفاظت قرار دارند. غذاي آنها جبير، آهو، قوچ، ميش، كل و بز و خرگوش وحشي است.

بيشتر بخوانيد از اينجا.

بالاي برگه
اماكن ديدني

آتشكده

اهميت: تاريخي، مذهبي
آدرس: يزد، خيابان كاشاني
بازديد: رايگان، صبح و بعد از ظهر

آتش ورهام يا بهرام معتبر ترين، فروزان ترين و عمومي ترين نوع آتشكده هاي زرتشتيان است. اين نوع آتش از پانزده آتش گوناگون به اضافه آذرخش برق آسماني تشكيل مي يابد. اكنون در ايران دو آتش بهرام است؛ يكي همين و ديگري در كرمان. هرچند قدمت بناي آتشكده به صد سال نرسد ولكن پيشينه آتشش به آتش هاي باستاني مي رسد كه همواره افروخته بوده است. عده اي منشاء آن را از آتشكده ناهيد پارس مي دانند و پاره اي از آتش آتشكده اي باستاني در يزد كه در قرن ششم در جايش مسجد جامع كبير يزد ساخته شده است.

بالاي برگه
آداب و رسوم
نخل برداري يزدي ها

فلسفه نخل برداري يزديان به اين صورت است كه آنچه در روز عاشورا براي حضرت امام حسين (ع) انجام نگرديده، اين مردم معتقد وعلاقه مند به امام حسين (ع) براي او و خانواده اش انجام مي دهند؛ از اين رو نخل را ابداع كردند؛ به اين صورت كه يعني محفه يا تابوتي است كه جسد مطهر امام (ع) را با آن بر مي دارند. اول محرم سراسر پنجره هاي نخل را با سپر هاي كوچك كه دوخته و حاضر كرده بودند و تعدادشان زياد بود مي بستند و بعد روي آن خنجر مي بستند و روي اين سپر ها و خنجر هاي آن آينه بندان مي كردند؛ وسط نخل هم پارچه بزرگي گلدوزي شده بود كه تمام سطح بيروني را مي گرفت و جلو و عقب آن منظره ورودي حرم امام حسين (ع) را نشان مي داد. وسط نخل چندين نفر كه اغلب جوانان يزدي بودند، هنگام بلند كردن نخل، سنج مي زدند.

جلال گلشن؛ كتاب يزد ديروز

بالاي برگه
غذا و شيريني ها

لوز پسته

مواد اوليه: پسته، هل، شكر، روغن و آرد

شيريني پزي سنتي در يزد سابقه اي طولاني دارد. گفته مي شود بهترين شيريني هاي دنيا در يزد پخته مي شود. شهرت شيريني هاي سنتي حاج خليفه علي رهبر يزد در جهان پيچيده است.

بيشتر بخوانيد از اينجا.

بالاي برگه
مشاهير

سيد روح الله خاتمي

آيت الله سيد روح الله خاتمي در سال 1285 ه.ش در اردكان به دنيا آمد. تحصيلات ديني را در اردكان، اصفهان و قم گذراند. اين عارف و عالم ديني برجسته، حوزه علميه اردكان را پايه نهاد. وي امام جمعه اردكان و يزد و نماينده مجلس خبرگان بود. مناعت طبع، مردم داري، ساده زيستي، احتياط در بيت المال از ويژگي هايش بود. زندگي خود را از راه كشاورزي مي گذراند. سيد محمد خاتمي، فرزند وي، براي دو دور پيوسته رييس جمهور ايران بود. وي در 4 آبان 1367 ه.ش از دنيا رفت و در اردكان به خاك سپرده شد و مزارش زيارتگاه مردم است.

بيشتر بخوانيد از اينجا و اينجا.

بالاي برگه
ضرب المثل ها
ماسوره كسي را ور كردن.

/mAsUrāye kāsI rA var kerdañ/

كنايه از دست رو كردن يا پته روي آب ريختن است.

ايرج افشار؛ كتاب واژه نامه يزدي

بالاي برگه
عكس هاي قديمي

محمدرضا شاه پهلوي در فرودگاه يزد

زمان: سال 1335 ه.ش.
مكان: فرودگاه يزد

اين عكس مربوط به مراسم استقبال و ورود محمد رضا شاه پهلوي در فرودگاه يزد مي باشد. ايشان در 14 مرداد 1335 ه.ش. يا 2515 ش.ش. به قصد بازديد از مناطق سيل زده استان به يزد سفر مي كنند. از مسيولين يزدي حاضر در عكس، مي توان از جمشيد امانت، شهريار خداياري، رستم شهرزادي و رستم گيو نام برد.


بالاي برگه
گياهان

انار

نام علمي: Punica granatum

انار درختچه اي پر شاخ و برگ با پاجوش هاي زياد، بدون كرك، با شاخه هاي نامنظم و كم و بيش خاردار و نيمه برگريز مي باشد كه در اقاليم نيمه گرمسير و مديترانه اي به ارتفاع 2 تا 5 متر مي رسد. طبق نظريه اي خاستگاه آن ايران مي باشد. استان يزد داراي جايگاه بالايي از نظر سطح زير كشت و ميزان توليد در ايران مي باشد. برخي از ارقام مهم انار يزد بدين شرح اند: شهوار دانه سفيد، شهوار يزدي، تب ولرز، پوست سياه، ميخوش يزدي يا ملس، طوق گردن، زاغ يزدي، آمانه خاتوني و گبري دانه سياه.

بالاي برگه
اماكن اقامتي

اقامتگاه سنتي جاده ابريشم

درجه و گروه: سنتي معادل يك ستاره
تلفن: +98-351-6252730
فاكس: +98-351-6217703
آدرس: يزد، يزد، خيابان مسجد جامع كبير، كوچه تل خاكستري، شماره 5

هتل سنتي جاده ابريشم در يكي از خانه هاي قديمي در مركز بافت تاريخي يزد واقع شده است. تنها 100 متر با مسجد زيباي جامع كبير يزد فاصله دارد. اين هتل چشم انداز هاي زيبايي به خانه هاي خشتي و بادگير ها دارد. اطاق هاي اين هتل گرداگرد حياطي دلنشين با آبنما ها و تخت هاي فرش شده قرار دارد. از خدمات اين هتل رزرو اتوبوس، دسترسي به اينترنت، برگزاري تور ها، پياده روي در بافت تاريخي و صرف شام در پشت بام هتل مي باشد.

بيشتر بخوانيد از اينجا.

بالاي برگه
صنايع دستي

قالي طرح سردار جنگي 1

نوع بافت: دستباف
جنس: ابريشم
اندازه: 1.58 × 1.05 متر
توليد كننده: فرش نصيرياني

قدمت قاليبافي در يزد مشخص نيست. وجود قالي هاي سردار جنگي و بعضي بافندگان گمنام و آثار نادر و بديعشان گوياي يك سابقه تاريخي طولاني است. سيسيل ادواردز در كتاب قالي ايران از قول گوويا كه در سال 982 ه.ش. به يزد آمده مي نويسد: "بهترين فرش دنيا در يزد بافته مي شود." سابقه طولاني بافندگي زيلو در ميبد و پارچه هاي نخي و ابريشمي در يزد مويد اين قدمت است. شگرد بافت و نوع پشم قالي يزد منحصر به فرد است. اينك، دوباره فرش يزد در هر دو بخش دستباف و ماشيني رونقي در اين صنعت ايجاد كرده است.

بالاي برگه
كتاب ها

تاريخ يزد

نويسنده: جعفر بن محمد بن حسن جعفري
به كوشش: ايرج افشار
ناشر: علمي فرهنگي، 1384
فيپا: يزد، تاريخ، نثر فارسي، قرن 9
شابك: 964-445-670-X
كميت: 1 جلد، 280 صفحه، 2100 تومان

اين كتاب تاريخي، نخستين كتابي است كه درباره يزد در قرن نهم هجري تاليف شده است. يزد در آن دوره اهميتي فراوان داشته و به گفته اين كتاب مدارس، مساجد، ابنيه و باغستان هاي متعددي در آن شهر بوده است. در اين كتاب اطلاعات دست اولي راجع به حوادث تاريخي و وضع جغرافيايي و احوال و آثار رجال يزد در آن روزگاران رونق و شكوه، ارايه مي شود. اطلاعاتي كه راجع به مدرسه ها، مسجد ها، باغ ها، آب ها و ديگر آثار يزد در اين كتاب هست همه مفيد، تازه و در حد خود دقيق است.

بالاي برگه
عكس هاي هنري

باغ دولت آباد

عكاس: همايون امير يگانه
نويسنده: محمد زمانيان
كتاب: يزد، نگين كوير

باغ دولت آباد يكي از باغ هاي معروف ايراني است كه در زمان محمد تقي خان در دوره زنديه طراحي و ساخته شده است. بخش عمده آن از جمله عمارت هشتي و بادگير آن را كه تخريب شده بود، سازمان ملي حفاظت از آثار باستاني ايران مرمت كرد. باغ دولت آباد مجموعه اي از ساختمان هاي متفاوت است كه محل اقامت خان (حاكم) وقت و دستگاه حكومتي وي بوده است. جالب ترين بناي مجموعه را عمارت هشتي و بادگير تشكيل مي دهد كه در آن تلفيق جريان هوا و آب به زيبا ترين شكل صورت گرفته است.

بالاي برگه
شهر ها و روستا ها

شهر ابركوه

تقسيمات: شهرستان ابركوه، استان يزد
اقليم: گرم و خشك، بارش كمتر از 100 م.م.
مختصات: 53 درجه و 16 دقيقه شرقي و 31 درجه و 7 دقيقه شمالي، ارتفاع 1510 متر
جمعيت: 19164 نفر، 4270 خانوار، 2.2% رشد

ابركوه مركز شهرستان ابركوه مي باشد كه در فاصله 147 كيلومتري جنوب غربي يزد در مسير جاده يزد - شيراز قرار دارد. از كوه هاي مهم آن كوه سفيد يا گنبد عالي، قنبره يا سياه و پنج انگشت مي باشد. آنجا را ابرقو نيز خوانند و گويند چون كنار كوه بوده آن را بر كوه مي خواندند كه سرانجام ابركوه شده است. برخي از آثار و ابنيه تاريخي آن عبارتند از: گنبد عالي يا علي، مسجد جامع، پير حمزه سبزپوش يا پيرمراد، سرو ابركوه، مقبره حسن بن كيخسرو يا مزار طاووس، منار سردر نظام الملكي، گنبد سيدون و يخچال آقازاده.

كتاب فرهنگ جغرافيايي آبادي هاي استان يزد

بالاي برگه
وب سايت ها
پايگاه پژوهشي ميبد

سايت: meibodrc.ir

هدف از ايجاد پايگاه پژوهشي ميبد در سال 1378، حفاظت از ميراث غني اين شهر شش هزار ساله در ابعاد وسيع كالبدي و روحي يا ميراث مادي و معنوي آن است. آنجا، مكاني است پژوهشي با هدف شناخت هرچه بيشتر ميبد و ثبت و ضبط اين شناخت. اين پژوهش ها از كلي ترين مسايل مربوط به شهر همچون مردم شناسي و بوم شناسي ميبد تا جزيي ترين مسايل همچون سفال و تزيينات خاص ميبد را در بر مي گيرد. وبسايت اين پايگاه نيز داراي بخش هايي چون شهر تاريخي، پايگاه پژوهشي، مركز اسناد، انتشارات، نمايشگاه عكس و اخبار مي باشد.

بالاي برگه